WWF heeft vastgesteld dat meer dan 80.000 hectare landbouwgrond in Spanje wordt bewaterd met water waarvan de winning vrijwel zeker illegaal is. Het onderzoek, dat zes kritieke zones – van Doñana tot Murcia – over achttien maanden heeft bestudeerd, is gebaseerd op officiële percelendata uit 2023 en 2024. De gebieden die in kaart zijn gebracht zijn: Alto Guadiana in Ciudad Real, Almonte‑Marismas bij Doñana in Huelva, Los Arenales in Castilla y León, Baza in Granada, Campo de Cartagena in Murcia en delen van Albacete, Alicante en Almería.
In de zes zones samen wordt ruim 80.000 hectare irrigeren met water dat duidelijke aanwijzingen van illegale winning vertoont. WWF noemt dit een structurele overexploitatie met directe gevolgen voor beschermde natuurgebieden zoals Doñana en de Tablas de Daimiel.
Het grootste probleem ligt in de acuífero van de Mancha Occidental, onderdeel van de Alto Guadiana. Er wordt naar schatting meer dan 39.000 hectare irrigeren met illegaal onttrokken grondwater, goed voor ongeveer 69 hectómetros cubicos per jaar. Daarbij wordt naar schatting 86 % meer water opgepompt dan het Plan Hidrológico del Guadiana toestaat.
Rond Doñana is ongeveer twintig procent van het bewaterde oppervlak rond het acuífero van Almonte‑Marismas gevoed met water met duidelijke aanwijzingen van illegaal gebruik, ruim 13 hectómetros cubicos per jaar. Binnen het UNESCO‑werelderfgoedpark zelf vond WWF ongeveer 3.300 hectare aan teelten die mogelijk illegaal worden bewaterd.
Een lichtpuntje is La Rocina, waar veel aardbeien groeien; hier zijn stappen gezet tegen illegale plantages. Daarentegen is de superintensieve olijfteelt in andere delen toegenomen, wat laat zien dat het probleem zich verplaatst.
In Baza, Granada, wordt bijna 62 % van het bewaterde oppervlak, ruim 4.000 hectare, gevoed met illegaal water. De Confederación Hidrográfica del Guadalquivir onderschat het werkelijke exploitatiepercentage; voor de Sierra de las Estancias schat WWF 208 %. In het zuidoosten, de Demarcación Hidrográfica del Segura rond Albacete, Alicante en Almería, zou circa 15.230 hectare met illegaal water worden berekend. Los Arenales, Castilla y León, toont een lichte verbetering: het areaal met illegale onttrekking daalde van 17.000 naar ruim 16.400 hectare.
WWF roept de Spaanse overheden op tot urgente, gecoördineerde maatregelen, waaronder de sluiting van illegale captaciones, betere controle via watermeters en teledetectie. Het onderzoek valt samen met de opstelling van nieuwe hydrologische plannen voor een toekomst met structureel minder water.
Voor bewoners en bezoekers van droge regio’s zoals Murcia, Almería en delen van Andalusië betekent dit dat de kans op gemeentelijke beperkingen tijdens droge zomers reëel blijft, ondanks de schijn van goed gevulde stuwmeren. Klimaatverandering, intensieve landbouw en gebrekkige handhaving maken het waterprobleem tot een terugkerend thema voor boeren, natuur en huishoudens.
