AD📣Adverteren op CostaKriebels?Deze plek kan van jouw zaak zijn
🏠 Home📰 Nieuws☀️ Weer🚗 Verkeer📅 Agenda🧰 CostaGids🅿️ Parkeren✈️ Luchthavens & reizen🏛️ Gemeenten & steden🆘 Noodnummers & zorg🔗 Handige links🏪 Meld je bedrijf gratis aan📣 Adverteren👤 Mijn bedrijf

Valencia Franco‑dossiers geven families eindelijk antwoorden

Weer & natuur · Alicante · Gepubliceerd op 09/11/2026 · 09:15

Elena Arrabal Aranda, 34, werkte als conciërge in een gebouw aan de calle Ciscar in Valencia. Ze was lid van de vakbond UGT en had drie kinderen.

Haar man, schilder Enrique Gamborino Richart, had als lijfwacht van de leider van de Spaanse Communistische Partij deelgenomen aan de Burgeroorlog. Toen Franco’s troepen Valencia binnentrokken, werden ze beiden opgepakt.

Elena bleef enkele maanden in de gevangenis, terwijl Enrique jarenlang door Spanje trok, van het ene werkbataljon naar het andere. Hun verhaal is vastgelegd in een militair dossier dat, samen met ongeveer 80.000 andere Franco‑dossiers uit de regio Valencia, in Madrid ligt.

De Comunitat Valenciana bleef tot het einde van de Burgeroorlog trouw aan de Republiek; Castellón viel in juni 1938, Valencia en Alicante eind maart 1939. Direct daarna begonnen militaire rechtbanken met snelrechtzaken.

Straffen varieerden van verbanning en dwangarbeid tot gevangenisstraf en de doodstraf, en veel van die processen zijn gedocumenteerd. Het Archivo General e Histórico de Defensa in Madrid bewaart zo’n 250.000 militaire procesdossiers uit heel Spanje; volgens directeur Guillermo Pastor Núñez hebben ongeveer 80.000 dossiers betrekking op de regio Valencia.

Deze dossiers gaan verder dan alleen de eerste jaren na de oorlog; ook in de decennia daarna bleven militaire rechtbanken actief tegen de ondergrondse oppositie en de antifranquistische guerrilla. Van de repressie direct na april 1939 getuigen zo’n 50.000 dossiers.

De Valenciaanse dossiers lagen lang in de kelders van het militaire hoofdkwartier aan de plaza de Tetuán, een vochtige plek die meerdere keren met overstromingen te maken kreeg. In 2008 en 2009 verhuisden de stukken naar Madrid, veel bedekt met modder en onder de schimmel.

Het archief zelf bestaat sinds 2011 en is een van de acht nationale archieven van het Spaanse ministerie van Defensie. De Valenciaanse stukken liggen inmiddels netjes geordend en gelabeld opgeborgen in 7.661 kartonnen dozen.

Zes jaar geleden begon het archief met digitaliseren en sindsdien zijn bijna vijf miljoen beelden gescand. Wie een kopie aanvraagt, heeft die volgens Pastor meestal binnen een week thuis.

Het archief kreeg eerst zo’n 300 aanvragen per maand, inmiddels zijn het er duizend. Zo een ‘boom’ heeft Pastor nooit eerder gezien.

Hij bemerkt een groeiende publieke belangstelling voor het Franco‑verleden en ziet een grote rol voor kunstmatige intelligentie waarmee onderzoekers oude handschriften sneller kunnen ontcijferen. AI kan ook informatie uit duizenden dossiers aan elkaar koppelen.

De meeste bezoekers zijn nabestaanden, historici, onderzoekers en journalisten. Families zoeken vaak naar een (over)grootvader over wie thuis nooit gesproken werd.

“Het zijn ontzettend rijke dossiers”, zegt Pastor. “Soms helpen de details families enorm.” De dossiers vertellen wel het verhaal vanuit het perspectief van het Franco‑regime.

Veel processen kwamen tot stand onder dwang en marteling, op basis van valse aangiftes en zonder de meest elementaire rechtsbescherming. Ze gaven de politieke repressie een juridisch jasje.

Historici adviseren de inhoud daarom altijd naast andere bronnen te leggen. Het archief raadplegen is voor nabestaanden van slachtoffers gratis op basis van de Spaanse wet op het democratisch geheugen uit 2022.

Het kan ter plekke in Madrid of per e-mail. Wie langskomt, mag maximaal acht dossiers per dag inzien.

Een kopie wordt op aanvraag verstuurd per mail.

Bron: InSpanje
Advertentie

Verder lezen op CostaKriebels

Alicante · Weer & natuur

Huurmarkt in Spanje krimpt na nieuwe woningdecreten

Sinds eind september is het aanbod huurwoningen in Spanje sterk afgenomen. Op het vastgoedplatform Ideali…

Alicante · Weer & natuur

DANA blijft de Spaanse oostkust treffen, maar verwachting is minder ernstig

Sinds dinsdag drijft een DANA over het oosten van Spanje. Voor de regio Campo de Cartagena en Mazarrón ge…

Alicante · Weer & natuur

Valencia-regio: de tien mooiste kastelen

De Valencia-regio telt honderden kastelen, een erfenis van haar tijd als grensland tussen moslims en chri…

Alicante · Weer & natuur

Spanje worstelt met leegstaande huizen en een tekort aan woningen voor jongeren

In duizenden dorpen over het hele land liggen straten leeg, hun gevels bedekt met gesloten rolluiken. Teg…

Alicante · Weer & natuur

Aemet voorspelt regen en onweer aan de Spaanse oostkust en Balearen

De Spaanse weerdienst Aemet meldt dat vanaf vrijdag vochtige wind de oostkust en de Balearen zal bevochti…

Alicante · Weer & natuur

Ryanair verkort inchecktijd voor bagage in Spanje tot een uur voor vertrek

Vanaf 10 november sluit Ryanair de balie voor het afgeven van koffer één uur voor de geplande vertrektijd…

Alicante · Weer & natuur

Rellen in Barcelona: 128 arrestaties, 72 minderjarigen

Op zaterdagavond in het centrum van Barcelona ontstonden de zwaarste rellen in lange tijd. Honderden jong…

Alicante · Weer & natuur

Spanje blijft droog en warm, maar vanaf 30 oktober kan regen toeslaan

Spanje zal de komende week vrijwel geen regen krijgen en blijft zomers warm, met temperaturen tot 30 °C i…

Alicante · Weer & natuur

Sisters Open Bed & Breakfast in Benialí after Three Years of Renovation

Na drie jaar van verbouwing is het Bed & Breakfast Casa la Vall in het dorpje Benialí, gelegen in de prov…