Volgens het nieuwste arbeidsmarktrapport van de denktank Fedea en BBVA Research is kunstmatige intelligentie (AI) in Spanje nog geen bron van massaal banenverlies. Het onderzoek toont aan dat ongeveer 30 % van de beroepsbevolking in functies werkt die in meer of mindere mate aan AI zijn blootgesteld. Dat betreft 7,2 miljoen werknemers met een hoge blootstelling en 5,1 miljoen met een middelhoge tot hoge blootstelling.
Sinds de introductie van ChatGPT eind 2022 is de werkgelegenheid in deze beroepsgroepen zelfs sterker gegroeid dan het nationale gemiddelde. De onderzoekers vonden geen bewijs dat AI banen verdringt in de sectoren waar de technologie de grootste impact heeft.
Een opvallend resultaat is dat ruim 40 % van de hoogopgeleiden werkzaam is in beroepen die sterk aan AI zijn blootgesteld, terwijl dit aandeel bij mensen met een middelbare schoolopleiding of lager rond de 15 % ligt. Dit suggereert dat AI momenteel juist leidt tot een grotere vraag naar hooggekwalificeerde werknemers.
De leeftijdsverdeling laat zien dat werknemers tussen de 25 en 34 jaar het meest in AI‑gevoelige functies werken; ongeveer 35 % van deze groep heeft een baan die als zeer AI‑gevoelig wordt beschouwd. Bij jongeren tussen de 16 en 24 jaar is het percentage aanzienlijk lager.
Het rapport wijst ook op verschillen tussen werknemers die hun opleiding in Spanje hebben afgerond en migranten die hun opleiding buiten het land hebben voltooid. Voor de eerste groep vond de meeste banengroei plaats in beroepen met een hoge blootstelling aan AI, terwijl migranten vaker terechtkomen in functies waarin AI voorlopig een kleinere rol speelt.
Hoewel banen die sterk aan AI zijn blootgesteld doorgaans minder te maken hebben met onderbenutting en tijdelijke contracten, betekent dit niet automatisch dat de arbeidsvoorwaarden beter zijn. De functies vereisen vaak een hogere opleiding.
De onderzoekers benadrukken dat AI vooral taken met een lage toegevoegde waarde overneemt, waardoor werknemers zich kunnen richten op complexere werkzaamheden. AI automatiseert dus afzonderlijke taken, maar vervangt geen complete beroepen.
In vergelijking met de Verenigde Staten wijst het onderzoek op verschillen in de invoering van AI. Een studie van Stanford University liet zien dat het aantal banen voor Amerikaanse jongeren tussen 22 en 25 jaar in sterk AI‑blootgestelde beroepen sinds eind 2022 met 13 % is gedaald, terwijl oudere en meer ervaren werknemers hun baan vaker behouden of zelfs betere kansen krijgen.
De onderzoekers waarschuwen voor al te veel optimisme. Een beroep dat vandaag weinig met AI te maken heeft, is niet automatisch beschermd tegen toekomstige technologische veranderingen. Nieuwe vormen van automatisering en robotisering kunnen sectoren bereiken waar AI momenteel nog nauwelijks aanwezig is, waardoor de huidige rust op de arbeidsmarkt geen garantie biedt voor de toekomst.
