Montañana, gelegen in de comarca La Ribagorza in Huesca, is een middeleeuws dorp dat eind vorige eeuw bijna leegstond. Het ligt op ongeveer een kilometer van de N‑230 tussen Benabarre en Pont de Suert, dicht bij de grens met Catalonië.
De streektaal is een Ribagorzaanse variant van het Catalaans. In de 16e eeuw kende het dorp een bloei‑periode onder de Kroon van Aragón, waarna de bevolking geleidelijk afnam en veel mensen naar Puente de Montañana verhuisden.
Tegen het einde van de twintigste eeuw verbleef er nauwelijks nog iemand in het dorp. In 2000 sloeg een bliksemwaak de Torre de la Mora, de oudste toren, in tweeën; dit leidde tot een herstelplan dat traditionele technieken en historische criteria hanteert.
Elektriciteit en waterleidingen zijn nu onzichtbaar weggewerkt en auto's mogen de geplaveide steegjes niet in. Particulieren knappen hun huizen op in de oorspronkelijke stijl, een proces dat nog niet volledig is afgerond.
Een wandeling begint bij een brug met een grote spitsboog uit de late middeleeuwen. Op het lagere plein staat het oude Ayuntamiento, hogerop de slanke Torre de la Cárcel, Casa Roseta met een gebogen gevel, de ermita de San Juan met gotische muurschilderingen en bovenaan de romaanse kerk van Santa María de Baldós met fraaie kapitelen bij het portaal.
De klim is steil en kronkelig, maar de historische sfeer maakt het de moeite waard. Volgens de Spaanse website Escapada Rural is het christelijke castro van Montañana eind tiende eeuw voor het eerst opgetekend in documenten van het klooster van Alaón.
In 1177 gaf koning Alfonso II de heren van Montañana het beheer over Lumberre bij Graus. De definitieve leegloop kwam halverwege de twintigste eeuw, toen de bouw van waterkrachtwerken in de streek klaar was en het werk verdween.
In 1984 erkende de regering van Aragón het dorp als monumentaal ensemble. In de jaren negentig stutte men als eerste de kerk van Baldós en de kapel van San Juan.
De Fundación Montañana Medieval organiseert het hele jaar rondleidingen die beginnen beneden en eindigen bij Santa María de Baldós. Tijdens de feestdagen van San Jorge in april en de Virgen del Pilar in oktober wordt het middeleeuwse leven herbeleefd onder de naam Montañana Historia Viva, met wevers, timmerlieden en tol voor wie de brug overstak.
Wandelaars kunnen via het Camino Natural de Montfalcó naar de kloof van Mont‑rebei, maar moeten vooraf controleren of de loopbruggen na een aardverschuiving weer open zijn. Voor een maaltijd is Puente de Montañana de beste optie, want in het dorp zelf is er bijna niets.
Voor reizigers die de Pyreneeën kennen van Bielsa en de Pineta‑vallei, is Montañana een goede tussenstop op de N‑230 richting Val d’Aran.














